โรคฉี่หนูติดต่อได้อย่างไร?

เชื้อโรคฉี่หนูติดต่อได้เมื่อผิวหนังที่มีแผลเล็กๆ ง่ามเท้าที่เป็นฮ่องกงฟุต หรือเยื่อบุตา เยื่อบุปาก สัมผัสน้ำหรือโคลนที่ปนเปื้อนปัสสาวะสัตว์ที่มีเชื้อ มักพบมากช่วงน้ำท่วมหรือทำงานในนาไร่ที่มีน้ำขัง

อาการของโรคฉี่หนูมีอะไรบ้าง?

อาการที่พบบ่อยคือ ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดน่อง ตาแดง คลื่นไส้ อาเจียน ในรายที่รุนแรงอาจมีไตวาย ตับวาย ตัวเหลือง ตาเหลือง เลือดออกในปอด และอาจเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษา

โรคฉี่หนูป้องกันได้อย่างไร?

ควรหลีกเลี่ยงการลุยน้ำ หรือน้ำท่วมขัง ถ้าจำเป็นต้องลุยน้ำให้ใส่รองเท้าบู๊ท ล้างเท้าด้วยสบู่ทุกครั้งหลังลุยน้ำ ปิดบาดแผลให้มิดชิด และรักษาเชื้อราที่ง่ามเท้า เพราะเป็นทางเข้าของเชื้อได้ หากมีไข้หลังจากลุยน้ำควรพบแพทย์ทันที

โรคฉี่หนู ภัยเงียบหลังน้ำท่วม

Q: โรคฉี่หนูคืออะไร?

โรคฉี่หนู หรือ Leptospirosis เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียจากปัสสาวะของสัตว์ที่มีเชื้อ โดยเฉพาะหนู เชื้อปนเปื้อนในน้ำ ดิน หรือโคลน แล้วเข้าสู่ร่างกายคนผ่านผิวหนังที่มีแผลหรือผิวที่แช่น้ำนานๆ

โรคฉี่หนู ภัยเงียบหลังน้ำท่วม | สาเหตุ อาการ การวินิจฉัย และวิธีป้องกัน

ช่วงที่มีน้ำท่วม โดยเฉพาะในภาคใต้ของประเทศไทย สิ่งที่หลายคนกังวลคือ โรคน้ำกัดเท้า, เชื้อราที่ง่ามเท้า, และ โรคระบบทางเดินอาหาร
แต่ยังมีอีกโรคที่พบได้บ่อย และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต คือ โรคฉี่หนู (Leptospirosis)

💙 สิ่งสำคัญที่ควรรู้เกี่ยวกับโรคฉี่หนู

โรคฉี่หนูสามารถรักษาได้ หากได้รับการวินิจฉัยและเริ่มการรักษาอย่างรวดเร็ว ผู้ที่มีประวัติลุยน้ำ แช่น้ำ หรือสัมผัสดินโคลนในช่วงน้ำท่วม แล้วมีไข้สูง ปวดน่อง ปวดกล้ามเนื้อ หรืออาการผิดปกติอื่น ๆ ควรรีบพบแพทย์โดยไม่ควรรอดูอาการเอง

✔️ หลีกเลี่ยงการเดินลุยน้ำหรือดินโคลน หากมีบาดแผลที่ผิวหนัง
✔️ สวมรองเท้าบู๊ตและถุงมือเมื่อต้องทำงานในพื้นที่เสี่ยง
✔️ รีบล้างร่างกายและทำความสะอาดบาดแผลหลังสัมผัสน้ำท่วมหรือน้ำที่อาจปนเปื้อน
✔️ หากมีไข้สูง ปวดน่อง ตาแดง หรืออาการคล้ายไข้หลังสัมผัสพื้นที่เสี่ยง ควรแจ้งประวัติการสัมผัสแก่แพทย์
✔️ การรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ไตวาย ตับอักเสบ หรือเลือดออกในปอด

บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติควรเข้ารับการประเมินโดยเร็ว

โรคนี้พบมากในช่วงน้ำท่วม เพราะเชื้อสามารถปนมากับน้ำ ดิน โคลน และเข้าสู่ร่างกายผ่านผิวหนังได้ง่าย โดยเฉพาะบริเวณที่ผิวอ่อนแอจากการแช่น้ำนาน เช่น ง่ามเท้า ที่เป็นเชื้อฮ่องกงฟุต

🦠 โรคฉี่หนูคืออะไร?

Leptospirosis (เลปโตสไปโรซิส) เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียรูปเกลียวชื่อ Leptospira interrogans spp.
เชื้อนี้อยู่อาศัยในไตของสัตว์หลายชนิด เช่น วัว ควาย สุกร หมา แต่ พบมากที่สุดในหนูนา

หนูที่ติดเชื้อจะไม่ป่วย แต่ขับเชื้อออกมาทางปัสสาวะ → ปนเปื้อนลงในน้ำท่วม ดิน โคลน คูคลอง
เชื้อสามารถอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้ 16–24 วัน

เชื้อนี้ถูกทำลายด้วย
✔ ความแห้ง
✔ แสงแดด
✔ อุณหภูมิสูงกว่า 45°C
✔ สบู่

เชื้อเข้าสู่ร่างกายได้อย่างไร?

เชื้อเข้าได้หลายทาง โดยเฉพาะ
• บาดแผลเล็ก ๆ
• ผิวหนังที่อ่อนแอจากการแช่น้ำ
• ง่ามเท้า ที่เป็นเชื้อรา/ฮ่องกงฟุต
• เยื่อบุตา เยื่อบุปาก
• ทางปอด (หายใจเอาฝอยละอองที่มีเชื้อ)

กลุ่มเสี่ยง

👨‍🌾 ชาวไร่ ชาวนา
👷 คนที่ต้องลุยน้ำท่วม
🐕 ผู้ทำงานในพื้นที่มีสัตว์เลี้ยง สัตว์ป่า
🌧 ผู้ที่เดินลุยน้ำโดยไม่ใส่รองเท้าบู๊ท

อาการของโรคฉี่หนู

หลังได้รับเชื้อ ระยะฟักตัวอยู่ที่ 2–3 วัน ถึง 2–3 สัปดาห์

ระยะที่ 1: อาการทั่วไป
• ไข้สูง หนาวสั่น
• ปวดศีรษะ
• ตาแดง
• ปวดกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะ น่อง
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ปวดท้อง

อาการอาจดีขึ้นชั่วคราวประมาณ 1 สัปดาห์ แต่ไม่หายขาด

ระยะที่ 2: อาการรุนแรง

ถ้าไม่ได้รักษา เชื้อจะกระทบอวัยวะสำคัญ เช่น
• ไตวาย
• ตับวาย → ตัวเหลือง ตาเหลือง
• เยื่อหุ้มสมองอักเสบ
• เลือดออกในปอด / ไอเป็นเลือด
• ความดันตก ช็อก
• อาจเสียชีวิต (อัตราตาย 5–18%)

การวินิจฉัยโรค

แพทย์จะตรวจ
• CBC (เม็ดเลือด)
• ค่าตับ–ไต
• ตรวจ PCR หาเชื้อ
• ตรวจแอนติบอดี Leptospira (เช่น MAT / IFA / Lepto IgM)
• เอกซเรย์ปอดหากสงสัยภาวะแทรกซ้อน

หมายเหตุ: ในระยะแรก ผลแอนติบอดีอาจ “ยังไม่ขึ้น” ต้องตรวจซ้ำใน 7–14 วัน

การรักษา

ระยะทั่วไป (อาการไม่รุนแรง)
• Doxycycline 100 mg วันละ 2 ครั้ง นาน 7 วัน หรือ
• Azithromycin 500 mg วันละ 1 ครั้ง นาน 3 วัน

อาการรุนแรง

ต้องรับการรักษาในโรงพยาบาล เช่น
• Penicillin G
• Ceftriaxone
• ร่วมกับ Doxycycline
• ดูแลภาวะไตวาย (อาจต้องฟอกไต)
• ดูแลระบบหายใจ หากมีเลือดออกในปอด (บางรายต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ)

วิธีป้องกันโรคฉี่หนูในช่วงน้ำท่วม

✔ ใส่รองเท้าบู๊ททุกครั้งเมื่อจำเป็นต้องลุยน้ำ
✔ ล้างทำความสะอาดเท้าด้วยสบู่ทันทีหลังสัมผัสน้ำ
✔ หลีกเลี่ยงการเดินเท้าแช่น้ำเป็นเวลานาน
✔ หากมีแผลควรปิดแผลให้มิดชิดก่อนลงน้ำ
✔ หลีกเลี่ยงน้ำท่วมขังหรือโคลนเท่าที่ทำได้
✔ หากเป็นเชื้อราที่ง่ามเท้า ต้องรีบรักษา (ฮ่องกงฟุตเป็น “ทางผ่าน” ของเชื้อ)
✔ พบแพทย์หากมีไข้หลังลุยน้ำ

ขอบคุณข้อมูลจาก พญ.สุพิชชา กมลรัตนกุล

ที่ตั้ง :ติดบันได ทางออกที่ 1 สถานีรถไฟฟ้า บีทีเอส สนามเป้า

1019/1 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท 10400

เปิดทำการ 11:00 – 20:00 ทุกวัน

หมายเลขโทรศัพท์ : 02-619-8407, 02-279-6587, 086-568-4144

หรือติดต่อ proderma clinic ผ่านทางสังคมออนไลน์ ( Social network )

LINE OFFICIAL ACCOUNT: @Proderma